കഴിഞ്ഞ വർഷം 9,000 കോടി രൂപയിലധികം ലാഭം നേടിയ ഐ.ഡി.ബി.ഐ (IDBI) ബാങ്കിന്റെ സിംഹഭാഗം ഓഹരികളും കാനഡയിലെ ഫെയർഫാക്സ് ഫിനാൻഷ്യൽ ഹോൾഡിംഗ്സിന് വിൽക്കാനുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ തീരുമാനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്ത് രാഹുൽ ഗാന്ധി. സ്വകാര്യവൽക്കരണത്തെ എതിർക്കുന്ന ബാങ്ക് ജീവനക്കാർക്ക് അദ്ദേഹം പൂർണ്ണ പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഒക്ടോബർ 29-ന് അയച്ച തുറന്ന കത്തിൽ, പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകൾ രാഷ്ട്ര നിർമ്മാണത്തിനുള്ളതാണെന്നും അവ വെറുമൊരു വിൽപനച്ചരക്കല്ലെന്നും രാഹുൽ ഗാന്ധി വ്യക്തമാക്കി.
കഴിഞ്ഞ വർഷം മാർച്ച് മാസത്തിൽ പാർലമെന്റ് ഹൗസിൽ വെച്ച് ഐ.ഡി.ബി.ഐ ജീവനക്കാരെ കണ്ട കാര്യം അദ്ദേഹം കത്തിൽ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. സ്വന്തം അധ്വാനം കൊണ്ട് തങ്ങൾ നഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് കരകയറ്റിയ ഒരു ബാങ്കിനെ കേന്ദ്ര സർക്കാർ എന്തിനാണ് വിൽക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതെന്ന് അന്ന് ജീവനക്കാർ രാഹുലിനോട് ചോദിച്ചിരുന്നു. തുടർന്ന് ഈ വിഷയം ലോക്‌സഭയിൽ ഉന്നയിക്കുകയും ജീവനക്കാരുടെയും നിക്ഷേപകരുടെയും സുരക്ഷയെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക അറിയിക്കുകയും ചെയ്തെങ്കിലും സർക്കാരിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് തൃപ്തികരമായ മറുപടി ലഭിച്ചില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഒരു വികസന ധനകാര്യ സ്ഥാപനമായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച ഐ.ഡി.ബി.ഐയെ കമേഴ്‌സ്യൽ ബാങ്കിംഗിലേക്ക് വിജയകരമായി മാറ്റിയെടുത്തത് ജീവനക്കാരുടെ കഠിനാധ്വാനം കൊണ്ടാണെന്ന് രാഹുൽ ഗാന്ധി പറഞ്ഞു. ഏഴ് വർഷം മുമ്പ് കനത്ത നഷ്ടത്തിലായിരുന്ന ബാങ്ക് കഴിഞ്ഞ വർഷം 9,000 കോടി രൂപയിലധികം ലാഭമുണ്ടാക്കിയത് ജീവനക്കാരുടെ പരിശ്രമ ഫലമായാണെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
പൊതുപണം ഉപയോഗിച്ച് പടുത്തുയർത്തിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ ജനങ്ങൾക്കുള്ളതാണെന്ന് രാഹുൽ ഗാന്ധി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. നിലവിൽ സർക്കാരിനും ലൈഫ് ഇൻഷുറൻസ് കോർപ്പറേഷനും (LIC) കൂടി ബാങ്കിൽ 95 ശതമാനത്തോളം ഓഹരി പങ്കാളിത്തമുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ വിൽപന പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ ഇത് വെറും 34 ശതമാനമായി കുറയും. 2003-ൽ ഐ.ഡി.ബി.ഐയിലെ സർക്കാർ ഓഹരി പങ്കാളിത്തം കുറഞ്ഞത് 50 ശതമാനമായി നിലനിർത്തുമെന്ന് പാർലമെന്റിന് ഉറപ്പുനൽകിയിരുന്നു. അത് നിയമമാക്കി മാറ്റിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ പോലും ജനങ്ങളോടുള്ള ബാധ്യതയായി സർക്കാർ കാണണമെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.
ബാങ്ക് സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിലാകുന്നതോടെ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗ, മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള സംവരണം ഇല്ലാതാകുമെന്നും ജീവനക്കാരുടെ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങളെയും സേവന വ്യവസ്ഥകളെയും അത് ദോഷകരമായി ബാധിക്കുമെന്നും കോൺഗ്രസ് നേതാവ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. സ്വകാര്യ സംരംഭങ്ങൾക്കൊപ്പം കരുത്തുറ്റ പൊതുമേഖലയും നിലനിൽക്കണമെന്നാണ് കോൺഗ്രസ് നയമെന്നും ജീവനക്കാരുടെ ന്യായമായ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഒപ്പമുണ്ടാകുമെന്നും അദ്ദേഹം ഉറപ്പുനൽകി. മുൻ കോൺഗ്രസ് സർക്കാരുകൾ വ്യാവസായിക വളർച്ചയ്ക്കായി സ്ഥാപിച്ച ഐ.ഡി.ബി.ഐയെ മോദി സർക്കാർ വിറ്റഴിക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം കുറിച്ചു.
ബാങ്കിന്റെ മൂല്യനിർണ്ണയത്തെക്കുറിച്ചും ഫെയർഫാക്സിന്റെ ലേലത്തെക്കുറിച്ചും ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, കേന്ദ്ര നിക്ഷേപ-പൊതു ആസ്തി പരിപാലന വകുപ്പ് (DIPAM) ലേല നടപടികൾ ന്യായമാണെന്ന് വിശദീകരിച്ച് രംഗത്തെത്തിയതിന് പിന്നാലെയാണ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ ഈ ഇടപെടൽ. ഡിസ്ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ് നടപടികൾക്കായുള്ള കോർ ഗ്രൂപ്പ് ഓഫ് സെക്രട്ടറിമാർ തയ്യാറാക്കിയ നിർദ്ദിഷ്ട മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ചാണ് രണ്ടാം ഘട്ട ലേലം നടന്നതെന്ന് ഡീപാമം വ്യക്തമാക്കി.
2025–26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിന്റെ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ ലഭിച്ച ലേലത്തുകകൾ അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാലാണ് ആ ഘട്ടം അവസാനിപ്പിച്ചത്. തുടർന്ന് സെക്രട്ടറിമാരുടെ സമിതി നിശ്ചയിച്ച പ്രകാരം "ബെസ്റ്റ് ഓഫർ റൗണ്ട്" വഴി തുടർനടപടികൾ സ്വീകരിക്കുകയായിരുന്നു. ലേലത്തിനായുള്ള റിസർവ് വിലയിൽ യാതൊരു മാറ്റവും വരുത്തിയിട്ടില്ലെന്നും വകുപ്പ് അറിയിച്ചു.
സ്വതന്ത്ര മൂല്യനിർണ്ണയ ഏജൻസികൾ ബാങ്കിന്റെ ന്യായമായ മൂല്യം (Fair Value) കണക്കാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ബിഡ്ഡറുകൾ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിലാണ് ഓഫറുകൾ സമർപ്പിച്ചത്. അതിനാൽ ലേലത്തുകയും സ്വതന്ത്ര ഏജൻസികൾ നിശ്ചയിച്ച മൂല്യവും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടാകാം. ഏറ്റവും ഉയർന്ന ലേലത്തുക റിസർവ് വിലയേക്കാൾ കുറവാണെങ്കിൽ തുടർനടപടികൾ തീരുമാനിക്കാൻ സർക്കാരിന് അവകാശമുണ്ടെന്ന് ആർ.എഫ്.പി (RFP) വ്യവസ്ഥയിലുണ്ടെന്നും ഡീപാമം വ്യക്തമാക്കി.
ഐ.ഡി.ബി.ഐ ബാങ്കിന്റെ 60.72 ശതമാനം ഓഹരികൾ ഏകദേശം 53,000 കോടി രൂപയ്ക്ക് ഫെയർഫാക്സിന് വിൽക്കാൻ ഒക്ടോബർ 14-നാണ് സർക്കാർ അംഗീകാരം നൽകിയത്. സർക്കാരിന്റെ 30.48% ഓഹരിയും എൽ.ഐ.സിയുടെ 30.24% ഓഹരിയുമാണ് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്. സ്വതന്ത്ര ഏജൻസികൾ ഓഹരിയൊന്നിന് 75.99 രൂപ ന്യായവില നിശ്ചയിച്ചപ്പോൾ പ്രേം വത്സയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഫെയർഫാക്സ് ഗ്രൂപ്പ് 81 രൂപ നിരക്കിലാണ് ലേലം ഉറപ്പിച്ചത്. റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ (RBI) അനുമതിക്ക് വിധേയമായി ഈ സാമ്പത്തിക വർഷം അവസാനത്തോടെ വിൽപന നടപടികൾ പൂർത്തിയാകും.
