ന്യൂഡല്ഹി: രാജ്യത്തെ പിടിച്ചുലച്ച നോട്ട് നിരോധനം പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ട് ഇന്ന് പത്ത് വര്ഷം പൂര്ത്തിയാകുന്നു. 2016 നവംബര് 8-നാണ് പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്ന 500, 1000 രൂപയുടെ കറന്സി നോട്ടുകള് പിന്വലിച്ചുകൊണ്ട് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി പെട്ടെന്നൊരു പ്രഖ്യാപനം നടത്തിയത്. വിപണിയിലുണ്ടായിരുന്ന ആകെ പണത്തിന്റെ 86 ശതമാനവും ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് നിയമസാധുതയില്ലാത്തതായി മാറിയത് രാജ്യത്ത് വലിയ ജനദുരിതത്തിനും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിക്കും വഴിവെച്ചിരുന്നു.
പത്ത് വര്ഷങ്ങള്ക്കിപ്പുറം നോട്ട് നിരോധനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളും അതിന്റെ ഫലങ്ങളും വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോള് ഔദ്യോഗിക അവകാശവാദങ്ങള് പലതും പരാജയപ്പെട്ടുവെന്നാണ് കണക്കുകള് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. കള്ളപ്പണവും വ്യാജനോട്ടുകളും ഭീകരവാദ ഫണ്ടിംഗും ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതായിരുന്നു നോട്ട് നിരോധനത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളായി സര്ക്കാര് ഉയര്ത്തിക്കാട്ടിയത്. 3 ലക്ഷം കോടി മുതല് 5 ലക്ഷം കോടി രൂപ വരെയുള്ള കള്ളപ്പണം ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തില്ലെന്നും അത് സര്ക്കാരിന് വന് സാമ്പത്തിക നേട്ടമുണ്ടാക്കുമെന്നുമായിരുന്നു വിലയിരുത്തലുകള്.
എന്നാല്, പിന്വലിച്ച നോട്ടുകളുടെ 99.3 ശതമാനവും ബാങ്കുകളില് തിരിച്ചെത്തിയെന്ന് റിസര്വ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ പിന്നീട് വ്യക്തമാക്കി. ഇതോടെ കള്ളപ്പണം ഇല്ലാതാക്കുക എന്ന പ്രധാന ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കാനായില്ലെന്ന് വ്യക്തമായി. സാധാരണക്കാരുടെയും ചെറുകിട വ്യാപാരികളുടെയും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന സമ്പാദ്യത്തെയാണ് ഈ തീരുമാനം ഏറ്റവുമധികം ബാധിച്ചത്.
നോട്ടുകള് ബാങ്കുകളില് തിരിച്ചെത്തിയതോടെ ലക്ഷ്യങ്ങള് മാറ്റിമറിക്കപ്പെട്ടു. ഡിജിറ്റല് ഇടപാടുകള് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, പണലഭ്യത കുറഞ്ഞ സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ ഉണ്ടാക്കുക എന്നിവ പുതിയ ലക്ഷ്യങ്ങളായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. നോട്ട് നിരോധനത്തിനുശേഷം യു.പി.ഐ ഇടപാടുകളില് വന് വര്ധനവുണ്ടായി എന്നത് സത്യമാണ്. ചില്ലറ വ്യാപാരികള്ക്കിടയിലും സാധാരണക്കാര്ക്കിടയിലും ഡിജിറ്റല് ഇടപാടുകള് സ്വാഭാവിക ശീലമായി മാറി. എങ്കിലും, സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലെ കറന്സിയുടെ തോത് കുറയ്ക്കാന് ഇതിനായില്ല. ജി.ഡി.പി-യുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോള് കറന്സിയുടെ അളവ് നോട്ട് നിരോധനത്തിന് മുമ്പുള്ള 12 ശതമാനം എന്ന നിലയില് തന്നെ തുടരുന്നു. വിപണിയില് ഇപ്പോഴും 500 രൂപയുടെ നോട്ടുകള്ക്കാണ് ഏറ്റവും കൂടുതല് ആധിപത്യമുള്ളത്.
ഒരു മുന്നറിയിപ്പുമില്ലാതെ എടുത്ത ഈ തീരുമാനം അസംഘടിത മേഖലയെയും ചെറുകിട ബിസിനസുകളെയും കര്ഷകരെയും ദാരുണമായി ബാധിച്ചു. ബാങ്കുകള്ക്കും എ.ടി.എമ്മുകള്ക്കും മുന്നില് നീണ്ട ക്യൂവില് മണിക്കൂറുകളോളം നില്ക്കേണ്ടി വന്ന സാധാരണക്കാരുടെ ദുരിതം പത്ത് വര്ഷത്തിന് ശേഷവും ഓര്മ്മകളില് നിലനില്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമുണ്ടായ കോവിഡ് ലോക്ക്ഡൗണ് പോലെയുള്ള പെട്ടെന്നുള്ള തീരുമാനങ്ങള്ക്കും ഇത്തരത്തിലുള്ള ഏകപക്ഷീയമായ പ്രഖ്യാപനങ്ങള് വഴിവെച്ചതായി റിപ്പോര്ട്ട് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.
ആകെ തുക
സാമ്പത്തിക നിരീക്ഷകരുടെ അഭിപ്രായത്തില്, നോട്ട് നിരോധനം കള്ളപ്പണം പൂര്ണ്ണമായി തുടച്ചുനീക്കുന്നതില് പരാജയപ്പെട്ടു. പകരം ഡിജിറ്റല് പേയ്മെന്റുകള് വര്ധിച്ചപ്പോഴും രാജ്യത്ത് പണത്തിന്റെ ആവശ്യകതയും കള്ളപ്പണ ഇടപാടുകളും തടസ്സമില്ലാതെ തുടരുന്നു. ചുരുക്കത്തില്, ജനങ്ങള്ക്ക് വലിയ സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക പ്രയാസങ്ങള് സൃഷ്ടിച്ചതല്ലാതെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങള് വന്തോതില് കൈവരിക്കാന് നോട്ട് നിരോധനത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല എന്ന വിലയിരുത്തലിലാണ് പത്താം വാര്ഷികത്തില് സാമ്പത്തിക ലോകം.
നോട്ട് നിരോധനത്തിന് 10 വര്ഷം: ലക്ഷ്യങ്ങള് പാളി, ജനദുരിതം ബാക്കി